ڪيليفورنيا: آمريڪي نيورو ٽيڪنالاجي ڪمپني نيورالنڪ هڪ اهڙو دماغي امپلانٽ متعارف ڪرايو آهي، جنهن جي مدد سان فالج جو شڪار ماڻهو رڳو پنهنجي سوچن جي ذريعي ويل چيئر کي هلائي، پوئتي ڪري ۽ ان جي مختلف سيٽنگن کي ترتيب ڏئي سگهن ٿا.
ايلون مسڪ پاران 2016ع ۾ قائم ڪيل ڪيليفورنيا جي ڪمپني نيورالنڪ 24 جولاءِ تي پنهنجي جاري پرائيم ڪلينڪل آزمائش بابت نئين ڄاڻ جاري ڪئي. ڪمپني يوٽيوب تي جاري ڪيل هڪ وڊيو ۾ ڏيکاريو ته فالج ۾ مبتلا شرڪت ڪندڙ صرف دماغي سگنلن جي ذريعي برقي ويل چيئر هلائي رهيا آهن.
هي نظام ڪمپني جي N1 امپلانٽ تي ٻڌل آهي، جيڪو دماغ جي موٽر ڪارٽيڪس (اهو حصو جيڪو رضاڪارانه جسماني حرڪتن جي منصوبابندي ڪري ٿو) ۾ لڳايو ويندو آهي. ان جي ذريعي استعمال ڪندڙ ويل چيئر کي اڳتي يا پوئتي هلائڻ، کاٻي يا ساڄي موڙڻ، ۽ سيٽ يا پٺيءَ جي پوزيشن به تبديل ڪري سگهي ٿو. هي امپلانٽ لڳ ڀڳ 23 ملي ميٽر قطر جو آهي، جيڪو آمريڪي سڪي جي سائيز جي برابر آهي.
نيورالنڪ جو چوڻ آهي ته اها آزمائش دماغ ۽ ڪمپيوٽر کي ڳنڍيندڙ ٽيڪنالاجي کي روزاني زندگيءَ ۾ حرڪت ۽ نقل و حمل لاءِ استعمال ڪرڻ ڏانهن هڪ اهم قدم آهي.
سوچن سان ويل چيئر جو ڪنٽرول
نيورالنڪ موجب، N1 امپلانٽ ۾ مجموعي طور 1,024 اليڪٽروڊ لڳل آهن، جيڪي 100 کان وڌيڪ انتهائي باريڪ ڌاڳن جهڙين تارين ۾ ورهايل آهن. موجوده ڊوائيسز ۾ وڌ ۾ وڌ 128 ڌاڳا استعمال ٿين ٿا، جيڪي انساني وار کان به وڌيڪ باريڪ هوندا آهن.
هڪ خاص جراحي روبوٽ انتهائي درستگي سان انهن اليڪٽروڊن کي دماغ ۾ لڳائيندو آهي، جنهن سان ڀرپاسي جي دماغي بافتن کي گهٽ کان گهٽ نقصان پهچندو آهي.
ڪمپني وضاحت ڪئي ته فالج جو شڪار ماڻهو جسماني طور حرڪت نه ڪري سگهندا آهن، پر حرڪت سان لاڳاپيل دماغي نيورون اڃا به برقي سگنل پيدا ڪندا رهندا آهن. امپلانٽ انهن سگنلن کي حقيقي وقت ۾ رڪارڊ ڪندو آهي، جنهن کان پوءِ مشين لرننگ تي ٻڌل نظام انهن کي ڊجيٽل حڪمن ۾ تبديل ڪندو آهي.
اهي سگنل پهرين ڪمپيوٽر اسڪرين تي هڪ ورچوئل ڪرسر کي هلائيندا آهن، جنهن کي پوءِ ويل چيئر جي ڪنٽرول سسٽم لاءِ حڪمن ۾ تبديل ڪيو ويندو آهي.
آزمائش ۾ شرڪت ڪندڙن ويل چيئر تي لڳل ڪئميرا مان ملندڙ لائيو وڊيو جي مدد سان عمارتن جي راهدارين ۽ ٻاهرين رستن تي ڪاميابي سان چرپر ڪئي.
ڪمپني چيو: “نيورالنڪ جو امپلانٽ حقيقي وقت ۾ حرڪت جي ارادن کي پڙهي اسڪرين تي موجود ڪرسر کي هلائي ٿو، ۽ اهو ڪرسر هڪ خاص ايپ کي ڪنٽرول ڪري ٿو، جيڪا شرڪت ڪندڙ جي سامهون موجود منظر جي لائيو وڊيو ڏيکاري ٿي.”
حفاظتي خاصيتون
نيورالنڪ موجب، جڏهن استعمال ڪندڙ پنهنجي ڌيان کي گهٽائي ٿو ته ورچوئل ڪرسر پاڻمرادو مرڪزي پوزيشن تي واپس اچي ويندو آهي، جنهن جي نتيجي ۾ ويل چيئر آهستي آهستي رفتار گهٽائيندي بيهي رهندي آهي.
اهو نظام ڌيان هٽي وڃڻ جي صورت ۾ ويل چيئر جي غير ارادي حرڪت جو خطرو به گهٽائي ٿو. ڪمپني موجب: “ڪرسر کي مٿي کڻڻ سان ويل چيئر اڳتي هلي ٿي، هيٺ آڻڻ سان پوئتي، جڏهن ته کاٻي يا ساڄي طرف کڻڻ سان ويل چيئر مڙي ٿي. ڪرسر کي جيترو وڌيڪ ڪنهن طرف ڌڪيو ويندو، ويل چيئر اوتري تيزيءَ سان هلندي.”
نيورالنڪ زور ڀريو ته موجوده مظاهرو صرف تحقيقي مرحلي جو حصو آهي، تجارتي پيداوار نه، ۽ ان کي عام استعمال لاءِ متعارف ڪرائڻ کان اڳ وڌيڪ جاچ ۽ آزمائشون ضروري آهن.
هي مظاهرو نيورالنڪ جي PRIME مطالعي جو حصو آهي، جيڪو جنوري 2024ع ۾ شروع ٿيو هو. نولينڊ آربا، ڪمپني جي ٽيليپٿي نالي دماغي امپلانٽ حاصل ڪندڙ دنيا جو پهريون انسان بڻيو هو.
ڪمپني جي تازي ڄاڻ موجب، 22 جون تائين دنيا ۾ 26 ماڻهن کي N1 امپلانٽ لڳايو ويو آهي. هن سال جي شروعات ۾ ڪمپني ٻڌايو هو ته چئن ملڪن ۾ 21 شرڪت ڪندڙن کي امپلانٽ لڳايو ويو آهي، جڏهن ته برطانيا ۾ هلندڙ GB PRIME مطالعي ۾ مئي 2026ع تائين 7 مريض شامل ڪيا ويا هئا.
بهرحال، نيورالنڪ واضح ڪيو آهي ته هي ٽيڪنالاجي اڃا آزمائشي مرحلي ۾ آهي ۽ N1 امپلانٽ کي اڃا تائين آمريڪي فوڊ اينڊ ڊرگ ايڊمنسٽريشن (FDA) جي منظوري حاصل ناهي ٿي.
تبصرے بند ہیں۔