رياض: عرب ۽ اسلامي ملڪن جي پرڏيهي وزيرن اربع ڏينهن ايران کي اپيل ڪئي ته هو فوري طور علائقائي رياستن تي پنهنجا حملا بند ڪري، ۽ خبردار ڪيو ته تهران سان لاڳاپن جو مستقبل ان ڳالهه تي دارومدار رکي ٿو ته هو ٻين ملڪن جي خودمختياري جو احترام ڪري ۽ انهن جي اندروني معاملن ۾ مداخلت کان پاسو ڪري۔ رياض ۾ ٿيل مشاورتي وزارتي اجلاس کان پوءِ جاري گڏيل بيان ۾ وزيرن زور ڀريو ته ايران جا جاري قدم — سڌي طرح هجن يا اتحادي گروهن وسيلي — علائقائي سلامتي لاءِ خطرو آهن ۽ سفارتي ڪوششن کي ڪمزور ڪن ٿا۔ بيان ۾ چيو ويو ته “ايران سان لاڳاپن جو مستقبل ان ڳالهه تي دارومدار رکي ٿو ته رياستن جي خودمختياري جو احترام ڪيو وڃي ۽ انهن جي اندروني معاملن ۾ مداخلت نه ڪئي وڃي”، جيڪو صاف طور تي خطي ۾ پراڪسي گروهن جي ايران جي حمايت ڏانهن اشارو آهي۔ هن اجلاس ۾ آذربائيجان، بحرين، مصر، اردن، ڪويت، لبنان، پاڪستان، قطر، سعودي عرب، شام، ترڪي ۽ گڏيل عرب امارات جي پرڏيهي وزيرن شرڪت ڪئي۔ وزيرن سخت لفظن ۾ انهن عملن جي مذمت ڪئي، جن کي هنن ارادي طور تي ايراني حملا قرار ڏنو، جيڪي بيلسٽڪ ميزائلن ۽ ڊرونز ذريعي شهري ڍانچي کي نشانو بڻائين ٿا، جن ۾ تيل جون سهولتون، پاڻي کي مٺو ڪرڻ وارا پلانٽ، ايئرپورٽ، رهائشي عمارتون ۽ سفارتي عمارتون شامل آهن، جيڪي خليج تعاون ڪائونسل جي ملڪن سميت ٻين هنڌن تي واقع آهن۔ هنن چيو ته اهڙا عمل “ڪنهن به جواز هيٺ درست قرار نٿا ڏئي سگهجن”، ۽ گڏيل قومن جي چارٽر جي آرٽيڪل 51 موجب متاثر ملڪن کي پنهنجي بچاءَ جو حق حاصل آهي۔ فوري طور ڇڪتاڻ گهٽائڻ جي اپيل ڪندي، وزيرن ايران کي چيو ته هو عالمي قانون، بين الاقوامي انسانيت جي قانون ۽ پاڙيسري ملڪن سان سٺن لاڳاپن جي اصولن تي عمل ڪري، جيئن استحڪام بحال ٿئي ۽ سفارتي حل اڳتي وڌن۔ بيان ۾ اهو به زور ڏنو ويو ته ايران گڏيل قومن جي سلامتي ڪائونسل جي قرارداد 2817 تي عمل ڪري، جيڪا فوري طور حملن کي روڪڻ ۽ عرب ملڪن ۾ لاڳاپيل مليشيا کي مدد، فنڊنگ يا هٿيار فراهم ڪرڻ تي پابندي لڳائي ٿي۔ ان ۾ يمن ۾ حوثي تحريڪ ۽ لبنان ۾ حزب الله جهڙا گروهه شامل آهن، جن بابت ڪيترائي علائقائي حڪومتون ايران تي حمايت جو الزام لڳائين ٿيون۔ وزيرن عالمي سامونڊي آمدرفت جي خطري بابت پڻ خبردار ڪيو ۽ ايران کي اپيل ڪئي ته هو اهڙن قدمن کان پاسو ڪري جيڪي هرمز جي لنگهه يا باب المندب جهڙن اهم سامونڊي گذرگاهن ۾ آمدرفت کي متاثر ڪري سگهن۔ لبنان بابت، وزيرن ملڪ جي خودمختياري، استحڪام ۽ علائقائي سالميت جي حمايت ٻيهر ظاهر ڪئي ۽ حڪومت جي انهن ڪوششن جي حمايت ڪئي ته سڀ هٿيار رياست جي ڪنٽرول هيٺ رهن۔ هنن ملڪ ۾ اسرائيل جي فوجي ڪارروائين ۽ ان جي وسيع علائقائي پاليسي جي پڻ مذمت ڪئي۔ گروپ واعدو ڪيو ته هو ويجهو رابطو ۽ صلاح مشورو جاري رکندا ته جيئن صورتحال تي نظر رکي سگهجي ۽ گڏيل موقف اختيار ڪري سگهجي، جنهن ۾ “ضروري قانوني قدم” کڻڻ به شامل آهن ته جيئن پنهنجي سلامتي ۽ خودمختياري کي تحفظ ڏئي سگهجي ۽ جنهن کي هنن ايراني جارحيت قرار ڏنو، ان کي ختم ڪري سگهجي۔
تبصرے بند ہیں۔