واشنگٽن: آمريڪا جي اعليٰ انٽيليجنس عملدار چيو آهي ته ايراني حڪومت “قائم” آهي پر “گهڻي حد تائين ڪمزور ٿي چڪي آهي”۔
نيشنل انٽيليجنس جي ڊائريڪٽر تلسي گيبارڊ ۽ ٽرمپ انتظاميه جا ٻيا اعليٰ عملدار آمريڪا کي عالمي خطرن بابت ٻن ڪلاڪن کان وڌيڪ وقت تائين اربع تي ڪانگريس جي ٻڌڻي ۾ بيان ڏنا۔
فيبروري جي آخر ۾ جنگ شروع ٿيڻ کان پوءِ هي انٽيليجنس بابت پهرين عوامي بريفنگ هئي، ۽ اهو هڪ ڏينهن پوءِ ٿيو جڏهن دهشتگردي خلاف هڪ اعليٰ اڳواڻ استعيفيٰ ڏيندي چيو ته ايران آمريڪا لاءِ فوري خطرو نه هو ۽ آمريڪا اسرائيلي لابي سبب جنگ شروع ڪئي۔
گيبارڊ، جيڪو ملڪي انٽيليجنس آپريشنز کي هم آهنگ ڪري ٿي، چيو ته آمريڪا هرمز جي لنگهه ۾ امڪاني تڪرار بابت اڳواٽ اندازو لڳايو هو، جيڪو هڪ اهم سامونڊي واپاري گذرگاهه آهي۔
هن چيو: “انٽيليجنس ڪميونٽي جو جائزو آهي ته ايران جي حڪومت ظاهري طور قائم آهي، پر ان جي قيادت ۽ فوجي صلاحيتن تي حملن سبب گهڻو ڪمزور ٿي وئي آهي”۔
سي آءِ اي، ايف بي آءِ، نيشنل سيڪيورٽي ايجنسي ۽ ڊفينس انٽيليجنس ايجنسي جي سربراهن سان گڏ موجودگي دوران، گيبارڊ سينيٽر جان اوسوف جي بار بار سوالن جو جواب ڏيڻ کان پاسو ڪيو ته ڇا هن ايران کي فوري خطرو سمجهيو هو۔ هن چيو: “اهو طئي ڪرڻ ته ڇا فوري خطرو آهي يا نه، صرف صدر جو اختيار آهي”۔
جنگ شروع ٿيڻ کان پوءِ ٻنهي پارٽين جي قانونسازن ۽ تجزيه نگارن سوال اٿاريا ته آمريڪا، ايران تي حملو ڇو ڪيو ۽ ڇا ٽرمپ انتظاميه هرمز جي لنگهه ۾ امڪاني مسئلن کان واقف هئي يا نه۔ صدر ڊونلڊ ٽرمپ چيو آهي ته آمريڪا جو حملو بنيادي طور ايران جي ايٽمي هٿيارن جي تياري سبب ٿيو، جيڪو آمريڪا ۽ اسرائيل لاءِ خطرو هو۔
اڱاري ڏينهن جو ڪينٽ، جيڪو نيشنل ڪائونٽر ٽيررازم سينٽر جو ڊائريڪٽر هو، استعيفيٰ ڏيندي چيو ته ايران آمريڪا لاءِ “ڪو به فوري خطرو” نه هو ۽ هن جنگ تي ٽرمپ تي تنقيد ڪئي۔
سي آءِ اي ڊائريڪٽر جان ريٽڪلف اربع ڏينهن بيان ڏنو ته هو ڪينٽ سان متفق ناهي۔ هن چيو: “منهنجي خيال ۾ ايران ڊگهي عرصي کان آمريڪا لاءِ مستقل خطرو رهيو آهي ۽ هن وقت به فوري خطرو پيدا ڪري رهيو هو”۔
گيبارڊ چيو ته وچ اوڀر ۾ آمريڪا ۽ اسرائيل جي حملن ايران جي فوجي صلاحيتن کي “گهڻي حد تائين تباهه” ڪري ڇڏيو آهي۔
هن اهو به چيو ته انٽيليجنس ڪميونٽي جو جائزو آهي ته “ايران 12 ڏينهن واري جنگ دوران پنهنجي ايٽمي ڍانچي کي ٿيل سخت نقصان کان پوءِ بحالي جي ڪوشش ڪري رهيو هو ۽ پنهنجي ايٽمي ذميوارين تي عمل ڪرڻ کان اڃا به انڪار ڪري رهيو هو”۔
آمريڪا ۽ اسرائيل جون 2025 ۾ 12 ڏينهن تائين ايران تي حملا ڪيا، جن جو مقصد ممڪنه ايٽمي بم ٺاهڻ جي صلاحيتن کي ختم ڪرڻ هو۔
ٻڌڻي لاءِ تيار ڪيل لکت واري بيان ۾، گيبارڊ چيو هو ته انهن حملن ايران جي يورينيم افزودگي پروگرام کي “مڪمل طور تباهه” ڪري ڇڏيو ۽ ايران ان کي ٻيهر ٺاهڻ لاءِ “ڪو به قدم نه کنيو”، پر هن اهو حصو زباني طور پيش نه ڪيو۔
جڏهن ڊيموڪريٽ سينيٽر مارڪ وارنر ان بابت سوال ڪيو، ته گيبارڊ چيو ته هن کي پنهنجو بيان مختصر ڪرڻو پيو ڇو ته اهو “گهڻو ڊگهو ٿي رهيو هو”۔
وارنر جواب ۾ چيو: “تنهنڪري توهان اهي حصا هٽايا جيڪي صدر جي موقف جي مخالفت ڪن ٿا”، ۽ ٽرمپ جي ان دعويٰ ڏانهن اشارو ڪيو ته ايران خلاف فوجي ڪارروائي ان جي ايٽمي هٿيارن جي ترقي سبب جائز هئي۔
قانونسازن اهو به پڇيو ته انٽيليجنس عملدار ٽرمپ جي ايران تي حملي جي فيصلي ۾ ڪيترو شامل هئا۔ سينيٽر اينگس ڪنگ پڇيو ته ڇا اهي “فيصلي واري لمحي” ۾ ٽرمپ سان گڏ ڪمري ۾ موجود هئا يا نه۔
ريٽڪلف چيو ته هو صدر سان “ڪيترين ئي گڏجاڻين” ۾ شامل رهيو، پر هن کي خبر ناهي ته ڪو هڪ اهڙو لمحو هو جتي آخري فيصلو ڪيو ويو هجي۔
ڪنگ اهو به پڇيو ته ڇا انٽيليجنس عملدارن ٽرمپ کي ٻڌايو هو ته ايران جنگ دوران هرمز جي آبنائي کي نشانو بڻائي سگهي ٿو۔ آمريڪا-اسرائيل جنگ شروع ٿيڻ کان پوءِ ايران عملي طور هن اهم تيل واپاري گذرگاهه کي بند ڪري ڇڏيو آهي۔
ريٽڪلف چيو: “صدر کي مسلسل انٽيليجنس بابت بريفنگ ڏني ويندي آهي”۔ هن وڌيڪ چيو ته پينٽاگون تيار هو ته ايران خطي ۾ “آمريڪي مفادن، خاص طور توانائي جي هنڌن” تي حملو ڪري سگهي ٿو، ۽ ان لاءِ حفاظتي قدم کنيا ويا۔
گيبارڊ چيو ته انٽيليجنس ڪميونٽي جو گهڻي عرصي کان جائزو رهيو آهي ته ايران “ممڪن طور هرمز جي آبنائي تي ڪنٽرول حاصل ڪرڻ جي ڪوشش ڪندو”، جنهن سبب آمريڪي دفاعي اداري اڳواٽ منصوبابندي وارا قدم کنيا۔
تبصرے بند ہیں۔