ڪراچي: سي اين اين جي رپورٽ ۾ ٻڌايو ويو آهي ته عرب ملڪن ۾ ميزائيل ۽ ڊرونز بابت اڳواٽ اطلاع ڏيندڙ آمريڪي راڊار سيسٽم تي ايران لڳاتار حملا ڪري انهن کي ناڪاره بڻائڻ جي ڪوشش ڪري رهيو آهي.
سيٽلائيٽ جي هڪ تصوير مان اهو ظاهر ٿئي ٿو ته اردن ۾ آمريڪي ٿاڊ (THAAD) ميزائل بيٽريءَ لاءِ ريڊار سسٽم آمريڪي-اسرائيلي حملن جي پهرين ڏينهن ۾ ايراني حملي ۾ظاهري طور تباهه ٿي ويو هو.
متحدہ عرب امارات ۾ ٻن هنڌن تي به ساڳيا ريڊار سسٽم رکيل عمارتن تي حملا ڪيا ويا پر سي اين اين جي تجزيي مطابق، اهو واضح ناهي ته راڊار کي نقصان پهتو يا نه.
ريڊار هڪ اهم عنصر آهي اعليٰ سطحي ميزائل انٽرسيپٽر سسٽم لاءِ، جيڪو بالسٽڪ ميزائلن کي نشاني تي پهچڻ کان اڳ ۾ تباهه ڪرڻ لاءِ استعمال ٿيندو آهي. آمريڪا وٽ ٻه ٿاڊ بيٽريون آهن، متحدہ عرب امارات وٽ ٻه ۽ سعودي عرب وٽ هڪ آهي. هي هڪ جارڊن جي ’موفق سلطي ايئر بيس‘ تي هو، جيڪو ايران کان 500 ميلن کان وڌيڪ پري آهي.
ٿاڊز لاءِ ريڊار سسٽم AN/TPY-2 ٽرانسپورٽيبل ريڊار آهي، جيڪو ريٿيون پاران ٺاهيو ويو آهي. 2025 جي ميزائل ڊيفينس ايجنسي بجيٽ مطابق، ان جي قيمت لڳ ڀڳ اڌ ارب ڊالر آهي.
تصوير ۾ ريڊار جي ويجهو ريگستان ۾ ٻه 13 فوٽ وڏا ڪريٽر ڏيکاريا ويا آهن، جن مان ظاهر ٿئي ٿو ته سسٽم کي تباهه ڪرڻ لاءِ ڪيترائي حملا ڪرا ويا آهن. جيڪو پنج 40 فوٽ ٽريلرز ۾ ورهايل آهن. سڀ تباهه يا سنجيده نقصان پهتل نظر اچي ٿو.
ريڊار ۽ ٿاڊ بيٽري گهٽ ۾ گهٽ فيبروريءَ جي وچ کان ’موفق سلطاني بيس‘ ۾ موجود هئا ۽ ظاهر آهي ته 1 يا 2 مارچ تي انهن تي حملو ٿيا. هي بيس آمريڪا لاءِ سرگرميءَ جو مرڪز رهيو آهي. جنگ شروع ٿيڻ کان اڳ ورتل سيٽلائيٽ تصويرن ۾ 50 کان وڌيڪ جهاز ٽارميڪ تي ڏسڻ ۾ آيا، گڏوگڏ ڊرونز ۽ ٽرانسپورٽ جهاز. درجن کن جهاز شيلٽر ۾ آهن ۽ شايد وڌيڪ جهازن کي لڪايو ويو هوندو، جيڪي سيٽلائيٽ کان لڪل هئا.
اهو شايد ايران سان جنگ جي شروعاتي ڏينهن ۾ تباهه ڪيل واحد ٿاڊ ريڊار نه هجي.
متحدہ عرب امارات ۾ ’رويس‘ جي ويجهو هڪ فوجي تنصيب تي گهٽ ۾ گهٽ ٽي عمارتون ۽ سادر ۾ چار، ٻئي هنڌ فيبروري 28 ۽ مارچ 1 جي وچ ۾ نقصان پهتو. ٻنهي هنڌن تي ٿاڊ بيٽري لاءِ ريڊار سسٽم رکڻ لاءِ استعمال ٿيندڙ پل-ٿرو گاڏين جون شيڊ عمارتن ۾ شامل هيون.
سي اين اين موجب ٻنهي هنڌن تي ٿاڊ بيٽريون ۽ ريڊار موجود هئا، سيٽلائيٽ تصويرن جي جائزي مان طئي ٿيو، جيڪي 2016 ۽ 2018 کان سادر ۽ رويس تي انهن جي موجودگي ڏيکارين ٿيون. تصويرن ۾ ريڊار سسٽم جا حصا باقاعدي گاڏين جي شيڊ جي ٻاهران ڏسڻ ۾ اچن ٿا.
سي اين اين فوري طور اهو طئي نه ڪري سگهيو ته اهي ميزائل ڊيفينس سائيٽون آمريڪي فوج جون ٿاڊ بيٽريون هيون يا متحدہ عرب امارات کي وڪرو ٿيل ٻه. اعليٰ ريزوليوشن سيٽلائيٽ تصويرون فوري طور دستياب نه هيون ته اهو طئي ڪري سگهجي ته حملن جي وقت ريڊار سسٽم موجود هئا يا نه.
ماهرن موجب ريڊار کي نقصان پهچائڻ سان ٿاڊ سسٽم مڪمل طور غير فعال نٿو ٿئي، ڇو ته ٻيا اثاثا ۽ ترتيبون موجود آهن، پر اهو يقيني طور صلاحيت ۽ لچڪ کي گهٽائي ٿو.
اين آر جينزين-جونز، هٿيارن جو ماهر ۽ آرمامينٽ ريسرچ سروسز (ARES) جو ڊائريڪٽر، سي اين اين کي ٻڌايو ته ريڊار کي آساني سان تبديل نٿو ڪري سگهجي ۽ اهو تمام وڏو نقصان آهي.
“AN/TPY-2 ريڊار بنيادي طور ٿاڊ بيٽريءَ جو دل آهي، جيڪو انٽرسيپٽر ميزائلن جي لانچ کي ممڪن بڻائي ٿو ۽ نيٽ ورڪ ٿيل هوائي دفاع جي تصوير ۾ حصو وٺي ٿو،” هن چيو. “اهو هڪ تمام مهانگو سامان به آهي. هن قسم جي هڪ ريڊار جو به نقصان عملي طور اهم واقعو آهي. ممڪن آهي ته متبادل يونٽ ٻئي هنڌان ٻيهر تعينات ڪرڻو پوي، جيڪو وقت ۽ ڪوشش وٺندو.”
جينزين-جونز چيو ته ٿاڊ جو وسيع مشغول علائقو آهي، تنهنڪري اهو وڏي علائقي جي حفاظت لاءِ استعمال ٿي سگهي ٿو. “پر ان کي ٻين (بالسٽڪ مخالف ميزائل) ۽ هوائي دفاع سان، جهڙوڪ پيٽرياٽ، سان گڏ ڪرڻو پوندو ته جيئن مختلف قسم جي خطرات خلاف سٺي ڍڪيل هجي ۽ بيٽريءَ کي پاڻ کي ڪجهه تحفظ ڏئي سگهجي.”
اربع تي، سي اين اين رپورٽ ڪيو ته عربي علائقي ۾ آمريڪي فوجي اڏن ۽ سهولتن تي ايراني حملن ۾ رابطن، ريڊار ۽ انٽيليجنس سامان کي نشانو بڻايو ۽ نقصان پهچايو ويو، ظاهري طور ته انهن کي ٻاهرين دنيا کان ڪٽڻ جي ڪوشش هئي.
ان کان علاوه، سيٽلائيٽ تصويرون قطر ۾ ام داهل تي آمريڪا ٺهيل ابتدائي وارننگ ريڊار سسٽم کي نقصان ڏيکارين ٿيون، جيمس مارٽن سينٽر فار نان پروليفريشن اسٽڊيز جي تحقيقي ايسوسيئيٽ سام ليئر جي تجزيي مطابق.
پينٽاگون جي هڪ ترجمان سي اين اين کي ٻڌايو: “آپريشن سيڪيورٽي جي ڪري، اسان علائقي ۾ مخصوص صلاحيتن جي حيثيت تي تبصرو نٿا ڪري سگهون.” سي اين اين جارڊن ۽ متحدہ عرب امارات جي اختيارين سان به رابطو ڪيو آهي.
متحدہ عرب امارات جي رهواسين اربع تي ملڪ مٿان جهازن جي وڌيڪ چر پر رپورٽ ڪئي. اڱاري تي، فرانسيسي پرڏيهي وزير جين-نوئل باروٽ چيو ته فرانس متحدہ عرب امارات جي آسمانن مٿان رافيل جهاز تعينات ڪيا آهن ته جيئن اتي پنهنجي فوجي اڏن جي حفاظت ڪري. هن جهازن جي مشنن يا اهو ته ڇا اهي ڪنهن ڊرون يا ميزائل کي ڪيرايو آهي، ان بابت تفصيل نه ڏنو.
متحدہ عرب امارات رپورٽ ڪيو آهي ته جنگ شروع ٿيڻ کان پوءِ ان جي علائقي تي لانچ ٿيل ميزائلن جي تعداد ۾ اهم گهٽتائي آئي آهي، خميس تي 7 ميزائلن تائين گهٽجي ويو، جڏهن ته جنگ جي پهرين ڏينهن ڇنڇرتي 137 ميزائيل فائر ٿيا هئا.
پر ڊرون حملا جاري رهيا ۽ هاڻي اهي متحدہ عرب امارات خلاف اڪثر حملا آهن. متحدہ عرب امارات، جتي آمريڪي فوج ڌفرا ۾ موجود آهي، خليج ۾ سڀ کان وڌيڪ نشانو بڻيل عرب رياستن مان آهي، جنهن تي 1,072 ڊرونز ۽ 196 بالسٽڪ ميزائل حملا ٿيا آهن.
تبصرے بند ہیں۔