ڪراچي: مشهور ميڊيا شخصيت ۽ فارنزڪ ماهر ڊاڪٽر عمير هارون “خطري ۾ سماج: اُڀرندڙ چئلينجز ۽ شاگردن جو ڪردار” عنوان سان منعقد ٿيل هڪ فڪري سيمينار ۾ اثرائتو خطاب ڪيو، جيڪو ڪراچي يونيورسٽي جي ڪرمنالاجي شعبي طرفان پروفيسر ڊاڪٽر نعيمه سعيد جي اڳواڻي ۾ منعقد ڪيو ويو هو۔
هي تقريب ڪراچي يونيورسٽي جي اسڪول آف لا آڊيٽوريم ۾ منعقد ٿي، جنهن ۾ ڪراچي يونيورسٽي جي وائيس چانسلر خالد محمود عراقي خاص مهمان طور شرڪت ڪئي۔ فيڪلٽي ميمبرن، محققن ۽ وڏي انگ ۾ شاگردن سيمينار ۾ شرڪت ڪئي، جنهن مان جديد ڪرمنالاجي بحث ۾ سندن گهري دلچسپي ظاهر ٿي۔
پنهنجي بنيادي خطاب ۾ ڊاڪٽر عمير هارون انساني سوچ ۾ ڏوهه جي سمجهه جي ارتقا تي تفصيلي روشني وڌي، جتي هن انتقام ۽ بدلي جي ابتدائي خيالن کان وٺي قانون، سماجيات ۽ سائنسي تحقيق تي ٻڌل جديد فريم ورڪن تائين ان جي فڪري ترقي جو جائزو پيش ڪيو۔ هن زور ڏنو ته ڏوهه ڪڏهن به جامد تصور نه رهيو آهي، پر ان جون وصفون مختلف تهذيبن ۽ تاريخي دورن ۾ ثقافتي، سياسي ۽ قانوني تبديليين جي اثر هيٺ بدلجنديون رهيون آهن۔
شعبي جي علمي بنيادن کي اجاگر ڪندي، ڊاڪٽر عمير هارون ڪرمنالاجي کي فارنزڪ سائنسز جي مادر شاخ قرار ڏنو۔ هن وضاحت ڪئي ته جتي فارنزڪ سائنس جاچ لاءِ فني اوزار ۽ طريقا مهيا ڪري ٿي، اتي ڪرمنالاجي ڏوهاري روين، سببن ۽ سماجي اثرن کي سمجهڻ لاءِ نظرياتي فريم ورڪ فراهم ڪري ٿي۔
انصاف جي نظام ۾ غيرجانبداري جي اهميت تي زور ڏيندي هن چيو ته جديد قانوني عمل ۾ سائنسي ثبوت کي اعليٰ حيثيت حاصل آهي۔ هن چيو ته هو انساني تاريخ ۾ ٻه وڏا سنگِ ميل ڏسي ٿو: هڪ 1953ع ۾ جڏهن جيمس واٽسن ۽ فرانسس ڪرڪ ڊي اين اي جي بناوٽ دريافت ڪئي، ۽ ٻيو جڏهن هيومن جينوم پراجيڪٽ مڪمل ٿيو۔
ڊاڪٽر عمير هارون اسلامي نقطه نظر کان به انصاف جي تصور تي روشني وڌي ۽ قرآن پاڪ جي انصاف بابت آيتن کي انصاف، جوابدهي ۽ اخلاقي ذميواري جو لازوال ۽ آفاقي اظهار قرار ڏنو۔ هن چيو ته قرآن جو اهو اصول ته انسان پاڻ يا پنهنجن ويجهن مائٽن جي خلاف به انصاف تي قائم رهي، هڪ منصفاڻِي قانوني ۽ اخلاقي نظام جو طاقتور مثال آهي۔
پنهنجي خطاب جي پڄاڻي تي ڊاڪٽر هارون چيو ته جيتوڻيڪ تاريخ ۾ ڏوهه جون تعريفون بدلجنديون رهيون آهن، پر ظلم هميشه هڪ مستقل حقيقت طور موجود رهيو آهي۔ هن چيو: “سماج شايد ڏوهه کي نئين سر بيان ڪري سگهن ٿا، پر جبر هميشه هڪجهڙو چهرو کڻي ٿو اچي.”
هن پنهنجي اثرائتي خطاب جو اختتام هڪ دل ڇهندڙ شعر سان ڪيو۔
حسین تم نہیں رہے تمھارا گھر نہیں رہا
مگر تمھارے بعد ظالموں کا ڈر نہیں رہا
تبصرے بند ہیں۔