ڪراچي: چين جو لانگ مارچ 7اي راڪيٽ سومر ڏينهن لانچ ٿيڻ کان ٿوري ئي دير پوءِ ٽڪرا ٽڪرا ٿي ويو، جنهن جي نتيجي ۾ هڪ مواصلاتي سيٽلائيٽ تباهه ٿي ويو ۽ چين جو تازو خلائي مشن ناڪام ٿي ويو.
راڪيٽ وين چانگ اسپيس لانچ سائيٽ تان بيجنگ وقت موجب رات تقريباً 8:02 وڳي روانو ٿيو. ان ۾ ChinaSat-4B نالي سيٽلائيٽ موجود هو، جنهن کي جيو اسٽيشنري مدار ڏانهن موڪلڻو هو.
لانچ کان تقريباً 85 سيڪنڊن پوءِ راڪيٽ مٿي چڙهڻ دوران باهه جي وڏي گولي ۾ تبديل ٿي ويو. ويجهن علائقن مان ماڻهن طرفان ٺاهيل وڊيوز ۾ راڪيٽ کي گهاٽي دونهين ۽ ملبي جي پويان غائب ٿيندي ڏسي سگهجي ٿو.
هي ناڪامي ان وقت ٿي، جڏهن راڪيٽ پنهنجي شروعاتي طاقتور اڏام وارو مرحلو به مڪمل نه ڪري سگهيو هو. لانچر ۽ سيٽلائيٽ ٻئي ڏکڻ چين سمنڊ مٿان ضايع ٿي ويا.
راڪيٽ اڏام جي شروعاتي مرحلي ۾ ئي ناڪام
چين جي سرڪاري نيوز ايجنسي شنهوا لانچ کان ڪيترائي ڪلاڪ پوءِ ناڪامي جي تصديق ڪئي. چائنا اڪيڊمي آف لانچ وِيهيڪل ٽيڪنالاجي پڻ ان بابت اعلان ڪيو.
اختيارين طرفان هن وقت تائين ٽيڪنيڪي خرابي جو اصل سبب عوامي طور تي نه ٻڌايو ويو آهي. وڊيوز مان ظاهر ٿئي ٿو ته راڪيٽ جي شروعاتي اڏام دوران هڪ وڏي فني خرابي پيدا ٿي.
خلائي اڏامن تي نظر رکندڙ ڪجهه مبصرن جو خيال آهي ته شايد فلائيٽ ٽرمينِيشن سسٽم راڪيٽ کي تباهه ڪيو هجي. اهڙا نظام ان وقت مشن کي ختم ڪرڻ لاءِ استعمال ٿيندا آهن، جڏهن راڪيٽ غير محفوظ ٿي وڃي يا پنهنجي مقرر ڪيل رستي کان وڏي حد تائين هٽي وڃي.
ناڪامي جو وقت انجنيئرنگ جي لحاظ کان اهم آهي. لانگ مارچ 7A عام طور تي پهرين مرحلي جي الڳ ٿيڻ واري عمل کان اڳ ڪيترن ئي منٽن تائين مٿي چڙهندو آهي.
پر سومر ڏينهن جو واقعو ان کان گهڻو اڳ ٿيو. راڪيٽ اڃا پنهنجي شروعاتي اڏام واري مرحلي ۾ هو، جڏهن حادثو پيش آيو.
چين لاءِ نسبتاً نادر ناڪامي
هي حادثو 2020ع ۾ لانچ ٿيڻ کان پوءِ لانگ مارچ 7A جو 18هون مشن هو. ان جي پهرين اڏام به انجڻ ۾ خرابي سبب ناڪام ٿي هئي.
چين 2021ع ۾ هن راڪيٽ کي ٻيهر سروس ۾ آندو، جنهن کان پوءِ ان ڪيترائي ڪامياب مشن مڪمل ڪيا.
تقريباً 60 ميٽر ڊگهو هي راڪيٽ چين جي لانچ فليٽ جو هڪ اهم حصو بڻجي چڪو آهي. ان ۾ بنيادي طور گاسليٽ (ڪيروسين) ۽ مائع آڪسيجن ٻارڻ طور استعمال ٿيندا آهن.
لانگ مارچ 7A جا مشن اڪثر اعليٰ توانائي وارن مدارن کي نشانو بڻائيندا آهن. جيو اسٽيشنري مدار تائين پهچڻ لاءِ زمين جي هيٺين مدار (Low Earth Orbit) جي ڀيٽ ۾ تمام گهڻي توانائي گهربل هوندي آهي.
ChinaSat-4B جو مقصد سڄي دنيا ۾ مواصلاتي خدمتن کي سهارو ڏيڻ هو، جن ۾ ٽيليويزن ۽ ريڊيو نشريات پڻ شامل آهن.
چائنا سيٽ سيريز جا ڪجهه گهٽ نمبر وارا خلائي جهاز فوجي مواصلاتي مقصدن لاءِ به استعمال ٿيندا هجڻ جو خيال ڪيو وڃي ٿو. ان ڪري ضايع ٿيل سيٽلائيٽ جي اهميت رڳو تجارتي مواصلات تائين محدود نه ٿي سگهي ٿي.
چين جي تيز لانچ رفتار تي دٻاءُ
سومر جي ناڪامي چين جي غير معمولي تيز لانچ شيڊول کي به متاثر ڪري ٿي. ان کان اڳ وارو لانگ مارچ 7A مشن رڳو 12 ڏينهن اڳ لانچ ڪيو ويو هو.
چيني ميڊيا ان مختصر وقفي کي راڪيٽ لاءِ ممڪن رڪارڊ طور اجاگر ڪيو هو. هاڻي هي ناڪام مشن چين جي تيز لانچ رفتار کي هڪ مختلف نظر سان ڏسڻ تي مجبور ڪري رهيو آهي.
چين گذريل ڪجهه سالن دوران پنهنجي خلائي سرگرمين ۾ تيزي سان واڌ ڪئي آهي. ان جو لانچ فليٽ هاڻي فوجي، سرڪاري، سائنسي ۽ تجارتي مشنن کي سهارو ڏئي ٿو.
آمريڪي خلائي مبصرن لاءِ هي واقعو تيز رفتاري سان خلائي لانچ جاري رکڻ ۾ موجود خطرن جي هڪ ٻي ياد ڏياريندڙ آهي. هڪ ناڪامي لانگ مارچ 7A جي تازو ڪامياب رڪارڊ کي ختم نٿي ڪري، پر هاڻي انجنيئرن کي اهو معلوم ڪرڻو پوندو ته اڏام جي انهن انتهائي اهم پهرين 85 سيڪنڊن دوران اصل ۾ ڇا غلط ٿيو.
اها تحقيق اهو به واضح ڪري سگهي ٿي ته مسئلو رڳو هن هڪ مشن تائين محدود هو يا ان جو تعلق ڪنهن وڏي ڊزائن يا آپريشنل مسئلي سان آهي. ان وقت تائين چين جي هڪ قائم ٿيل لانچ گاڏي کي هن اوچتي ناڪامي مان نڪرڻ لاءِ اهم چئلينج کي منهن ڏيڻو پوندو.
تبصرے بند ہیں۔