واشنگٽن:ڪينيڊا ۽ آمريڪا وچ ۾ واپاري ڳالهيون آخري لمحن ۾ ناڪام ٿي ويون، جنهن سان اتر آمريڪا ۾ واپاري جنگ ٻيهر ڀڙڪي اٿي آهي. اوٽاوا واشنگٽن پاران لاڳو ڪيل ٽيرف يعني محصولن جي برابر جواب ڏيڻ جو عزم ڪيو آهي.
سي اين اين جي رپورٽ موجب ٻنهي ڌرين طرفان اميد ڀريا بيان جاري ڪيا ويا هئا ته اڌ رات جي آخري مهلت کان اڳ ڪو معاهدو ٿي ويندو ۽ ڪينيڊا جي مختلف شين تي آمريڪا پاران لاڳو ٿيندڙ 50 سيڪڙو محصول کان بچي سگهجي ٿو، پر ڳالهيون ناڪام ٿي ويون. ڪينيڊا جي وزيراعظم مارڪ ڪارني چيو ته پاڙيسري ملڪ پنهنجا مقصد حاصل ڪرڻ لاءِ ڪو معاهدو نه ڪري سگهيا.
ڪارني هڪ بيان ۾ چيو، ”ان جي نتيجي ۾، مون اڄ شام آمريڪا سان واپاري ڳالهيون معطل ڪرڻ ۽ ڪينيڊا جي ڳالهين ڪندڙن کي اوٽاوا واپس اچڻ جي هدايت ڪرڻ جو فيصلو ڪيو آهي.“
ڪينيڊا مان درآمد ٿيندڙ 20 ارب ڊالرن جي مال تي 50 سيڪڙو محصول لاڳو
ڪارني وڌيڪ چيو، ”اسان پنهنجي مزدورن ۽ ڪاروبارن جي تحفظ لاءِ انهن محصولن جو ڊالر به ڊالر برابر جواب ڏينداسين.“
صدر ڊونلڊ ٽرمپ ۽ ڪارني، گڏوگڏ ٻنهي ملڪن جا اعليٰ واپاري عملدار، سڄو هفتي سڌي رابطي ۾ رهيا هئا، جڏهن ته صدر ٽرمپ محصولن تي ٽن ڏينهن جي مهلت ڏني هئي.
هفتي جي شروعات ۾ ٽرمپ اعلان ڪيو هو، ”اسان ڪينيڊا سان هڪ معاهدي تي پهچي ويا آهيون.“ پر هن ساڳئي وقت چيو هو ته اهو معاهدو ”اڃا دستاويزن جي حتمي تياري سان مشروط آهي.“
آمريڪي واپاري نمائندي جيميسن گرير ايڪس تي هڪ پوسٽ ۾ چيو ته آمريڪا ڪينيڊا کي پنهنجي منڊي ۾ ڪنهن به وڏي برآمد ڪندڙ ملڪ جي مقابلي ۾ بهترين سهولت ڏيڻ جي آڇ ڪئي هئي، پر ”ڪينيڊا جون نيون گهرجون ۽ ٻين واعدن تان پوئتي هٽڻ“ گذريل ڏينهن ۾ طئي ٿيل نازڪ توازن کي بگاڙي ڇڏيو.
گرير چيو ته آمريڪي آڇ ۾ ”اسٽيل، ايلومينيم، گاڏين ۽ ڪاٺ تي محصولن ۾ اهم گهٽتائي“ سان گڏ ”تاريخي معاشي ۽ قومي سلامتيءَ جي ڀائيواري“ شامل هئي.
پر ڪارني چيو ته آمريڪا طرفان آخري وقت تي شرطن ۾ ڪيل تبديليون ”ناانصافيون ۽ معاشي طور نقصانڪار هيون ۽ ڪنهن به معاهدي جي اعتبار تي سوال اٿارين ٿيون.“
تازو تڪرار ان واپاري لاڳاپن جو نتيجو آهي، جيڪي ٽرمپ جي ٻيهر صدر بڻجڻ کان وٺي مسلسل خراب ٿيندا رهيا آهن.
ٽرمپ ڪينيڊا جي اهم صنعتن، جن ۾ گاڏيون، اسٽيل ۽ ايلومينيم شامل آهن، تي محصول لاڳو ڪيا، جنهن جي جواب ۾ ڪينيڊا به پنهنجا قدم کنيا. جيتوڻيڪ ڪارني گذريل سال پنهنجا سڀ کان سخت جوابي قدم واپس ورتا هئا، پر ٽرمپ اڃا به ڪينيڊا جي صوبائي اڳواڻن پاران آمريڪي شراب تي لڳايل پابندين سبب ناراض رهيو.
هاڻي جيڪي محصول لاڳو ٿي رهيا آهن، انهن جو دائرو نسبتاً محدود آهي. اهي ڪينيڊا مان درآمد ٿيندڙ تقريبن 20 ارب ڊالرن جي شين تي لاڳو ٿين ٿا، جيڪا گذريل سال آمريڪا پاران پنهنجي اترين پاڙيسري ڪينيڊا مان درآمد ڪيل مجموعي سامان جي لڳ ڀڳ 5 سيڪڙو برابر آهي.
پنهنجي جاءِ تي اهي محصول آمريڪي صارفين تي وڏي اثر وجهڻ جو امڪان گهٽ رکن ٿا، جيڪي اڳ ئي مهانگي پيٽرول سبب مالي دٻاءَ هيٺ آهن. اصل وڏو مسئلو اها واپاري جنگ آهي، جيڪا هاڻي شروع ٿي رهي آهي.
ڪارني جمعي ڏينهن پنهنجي بيان ۾ چيو ته سندس حڪومت ”ڪينيڊين مزدورن ۽ ڪاروبارن جي مدد لاءِ وڌيڪ قدم“ متعارف ڪرائيندي. هن چيو ته گذريل 18 مهينن دوران حڪومت طرفان تقريبن 25 ارب ڊالر جي مدد اڳ ئي فراهم ڪئي وئي آهي.
هن چيو ته ڪينيڊا جي معاشي ترقي ”تيز ٿي رهي آهي“ ۽ اوٽاوا ”ڪنهن به ملڪ کي اسان جي مستقبل جو فيصلو ڪرڻ جي اجازت نه ڏيندو.“
ڇا ڪجهه ڳالهين جي ميز تي هو؟
آمريڪا ڪينيڊا جي اسٽيل، ايلومينيم ۽ گاڏين تي لاڳو محصول گهٽائڻ تي غور ڪري رهيو هو. اسٽيل ۽ ايلومينيم تي 50 سيڪڙو محصول لاڳو آهن ۽ رپورٽن موجب عملدار انهن کي اڌ ڪرڻ تي غور ڪري رهيا هئا.
ٻئي طرف ڪينيڊين گاڏين تي 25 سيڪڙو محصول لاڳو آهن، پر اهي صرف گاڏي ۾ موجود غير آمريڪي حصي تي لاڳو ٿين ٿا. ان جو مطلب اهو آهي ته گاڏيون ٺاهيندڙ ڪمپنيون گاڏي ۾ استعمال ٿيل آمريڪا ۾ تيار ڪيل حصن جي قيمت کي ان حصي مان ڪڍي سگهن ٿيون، جنهن تي محصول لاڳو ٿئي ٿو. عملدارن محصول جي شرح کي گهٽائي 15 سيڪڙو ڪرڻ تي پڻ بحث ڪيو هو.
ٽرمپ گهڻي عرصي کان ڪينيڊا طرفان آمريڪي کير جي پيداوار ڪندڙن تي اتي پنهنجون شيون وڪڻڻ بابت لاڳو پابندين تي شڪايت ڪندو رهيو آهي.
جيتوڻيڪ ڪينيڊا آمريڪي کير جون شيون پنهنجي منڊي ۾ اچڻ جي اجازت ڏئي ٿو، پر ڪوٽا ذريعي انهن جي مقدار محدود ڪري ٿو. مقرر ڪيل ڪوٽا کان وڌيڪ درآمد تي تمام وڏا محصول لاڳو ٿي سگهن ٿا، جنهن سان عملي طور آمريڪي کير جي وڌيڪ وڪري تي پابندي لڳي وڃي ٿي.
ٽرمپ هن هفتي جي شروعات ۾ زور ڏنو هو ته اهو معاهدو، جيڪو اڃا حتمي نه ٿيو هو، ”اسان جي هارين لاءِ شاندار“ هوندو.
گهٽ ڄاتل قانون
ٽرمپ 1930ع واري ڏهاڪي جي هڪ اهڙي گهٽ ڄاتل قانون کي استعمال ڪري رهيو آهي، جنهن کي هن طريقي سان محصول لاڳو ڪرڻ لاءِ اڳ ڪڏهن به استعمال نه ڪيو ويو آهي. ان قدم خلاف قانوني چئلينج اچڻ لڳ ڀڳ يقيني آهي، جيئن انتظاميا طرفان نوان محصول لاڳو ڪرڻ جي ڪيترين ئي ڪوششن خلاف اڳ به قانوني ڪارروائي ٿي چڪي آهي.
جيڪڏهن عدالتون ٽرمپ کي هن طريقي سان قانون استعمال ڪرڻ کان نه روڪين، ته اهو کيس ڪينيڊا ۽ ممڪنه طور ٻين واپاري ڀائيوارن تي به 50 سيڪڙو تائين محصول لاڳو ڪرڻ جو طاقتور نئون طريقو فراهم ڪري سگهي ٿو، جڏهن به سندس انتظاميا اهو طئي ڪري ته اهي ملڪ آمريڪي واپار سان امتيازي سلوڪ ڪري رهيا آهن.
في الحال ٽرمپ انهن ڪيترين ئي شين کي محصول کان بچايو آهي، جن لاءِ آمريڪا ڪينيڊا تي گهڻو ڀاڙي ٿو، جن ۾ توانائي، اهم معدنيات ۽ مڇي شامل آهن. پر مستقبل ۾ هن پاليسي ۾ تبديلي اچڻ جو امڪان موجود آهي.
تبصرے بند ہیں۔