اسلام آباد: وفاقي حڪومت سيالڪوٽ-کاريان موٽروي جي تعمير لاءِ فرنٽيئر ورڪس آرگنائيزيشن (ايف ڊبليو او) جي ماتحت هڪ ڪمپني جي حق ۾ 34.6 ارب رپين جي خودمختيار (ساورن) ضمانتن جي منظوري ڏئي ڇڏي، جڏهن ته پاڪستان ٽيليويزن ڪارپوريشن (PTV) کي پگهارن ۽ روزاني خرچن جي ادائيگي لاءِ 13 ارب رپين جي ضمني گرانٽ پڻ منظور ڪئي.
ناڻي واري وزير محمد اورنگزيب جي ورچوئل صدارت هيٺ اڱاري تي ٿيل اقتصادي رابطا ڪميٽي (ECC) جي اجلاس ۾ پي ٽي وي لاءِ 13 ارب رپين جي گرانٽ جي منظوري ڏني وئي. فيصلي موجب، اطلاعات ۽ نشريات واري وزارت پگهارن، الائونسز، يوٽيلٽي بلن ۽ ٻين ضروري خرچن جي ادائيگي لاءِ 20 ارب رپين جو مطالبو ڪيو هو، پر اي سي سي فيصلو ڪيو ته 13 ارب رپيا ٽن مهينن جي قسطن ۾، يعني هر قسط 3.25 ارب رپيا جاري ڪيا ويندا.
ناڻي واري وزارت جي جاري ڪيل بيان موجب، ڪميٽي پي ٽي وي جي روزاني ۽ ضروري خرچن کي پورو ڪرڻ لاءِ رقم ٽه ماهي بنيادن تي جاري ڪرڻ جي منظوري ڏني. ڪميٽي وزارت کي هدايت پڻ ڪئي ته ٻن مهينن اندر پي ٽي وي جي مالي استحڪام بابت هڪ جامع رٿا تيار ڪري معاملو ٻيهر اي سي سي آڏو پيش ڪيو وڃي.
پي ٽي وي ڪمپنين جي قانون تحت رجسٽرڊ آهي، پر اطلاعات واري سيڪريٽري اشفاق احمد خليل ئي ان جا مينيجنگ ڊائريڪٽر پڻ آهن. ناڻي واري وزارت جي تازي رپورٽ موجب، مالي سال 2024-25 دوران پي ٽي وي جي آمدني 22 سيڪڙو گهٽجي 14.3 ارب رپيا رهجي وئي. اداري کي 639 ملين رپين جو خالص نقصان ٿيو، جنهن سبب اهو سرڪاري شعبي جي سڀ کان وڌيڪ نقصان ڪندڙ ادارن ۾ 20هين نمبر تي رهيو. اها رپورٽ ڪجهه مهينا اڳ سرڪاري ادارن جي مرڪزي مانيٽرنگ يونٽ جاري ڪئي هئي.
گذريل سال جون تائين پي ٽي وي جا گڏيل نقصان وڌي 20 ارب رپين تائين پهچي ويا هئا.
موٽروي لاءِ ضمانتون
اِي سي سي 69 ڪلوميٽر ڊگهي سيالڪوٽ-کاريان موٽروي منصوبي لاءِ 34.6 ارب رپين جي خودمختيار ضمانتن جي به منظوري ڏني. هي منصوبو سيپٽمبر 2021ع ۾ عوامي-خانگي ڀائيواري (PPP) ماڊل تحت M/s Sialkot Kharian Infrastructure Management Private Limited کي ڏنو ويو هو، جيڪا فرنٽيئر ورڪس آرگنائيزيشن (FWO) جي ماتحت ڪمپني آهي.
منظور ڪيل رقم ۾ 17.4 ارب رپيا سرمائي جي قابل عمل هجڻ واري فرق (Capital Viability Gap Funding)، 10.3 ارب رپيا تجارتي قرضن ۽ لڳ ڀڳ 7 ارب رپيا آپريشنل قابل عمل هجڻ واري فرق (Operational Viability Gap Funding) لاءِ شامل آهن.
سرڪاري بيان موجب، اي سي سي 27.62 ارب رپين جي نئين خودمختيار ضمانتن ۽ اڳ ۾ جاري ڪيل 6.944 ارب رپين جي آپريشنل وي جي ايف کي رول اوور ڪرڻ جي منظوري ڏني. انهن ضمانتن سان رعايتي ڪمپني کي نئين منظور ٿيل مالي ڍانچي موجب منصوبي جي مالي بندوبست کي مڪمل ڪرڻ ۾ مدد ملندي.
منصوبي جي ڪل مالي ضرورت 89.7 ارب رپيا آهي، جنهن مان 45.7 ارب رپيا وفاقي حڪومت فراهم ڪندي، جڏهن ته 44 ارب رپيا ايف ڊبليو او جي ماتحت ڪمپني پاڻ بندوبست ڪندي.
حڪومت هن سال فيبروري ۾ ايف ڊبليو او جي ماتحت ڪمپني سان پي پي پي معاهدي ۾ ترميم ڪندي شرط رکيو هو ته ڪمپني ڇهن مهينن اندر مالي بندوبست مڪمل ڪري. تعميراتي خرچن، مهانگائي، وياج جي وڌندڙ شرح ۽ منصوبي جي دائري ۾ تبديلين سبب مالي ڍانچي ۾ تبديلي آندي وئي، جڏهن ته رعايتي مدي کي 25 سالن مان وڌائي 29 سال ڪيو ويو.
آپريشن جي پهرين سال دوران ڪمپني ڪارن کان في ڪلوميٽر گهٽ ۾ گهٽ 4.1 رپيا، مني بسن کان لڳ ڀڳ 10 رپيا، وڏين بسن کان 13.7 رپيا ۽ وڏين ٽرڪن کان 23 رپيا في ڪلوميٽر ٽول وصول ڪندي.
هن روڊ تي روزانو لڳ ڀڳ 23,700 گاڏيون هلن ٿيون. حڪومت ضمانت ڏني آهي ته جيڪڏهن تجارتي قرضن جي واپسي دوران وياج جي شرح 12 سيڪڙو کان وڌي وڃي ته اضافي خرچ حڪومت برداشت ڪندي، جڏهن ته شرح 10 سيڪڙو کان گهٽ ٿيڻ جي صورت ۾ اضافي رقم واپس وصول ڪئي ويندي.
تعميراتي ڪمپني آپريشن جي 11هين سال کان يا قرض جي ادائيگي جو مدو مڪمل ٿيڻ کان پوءِ پنهنجي مجموعي آمدني جو 7 سيڪڙو نيشنل هاءِ وي اٿارٽي (NHA) کي ادا ڪندي. البته، جيڪڏهن غيرمعمولي اضافي آمدني حاصل ٿي ته ان مان 75 سيڪڙو حصو اين ايڇ اي کي ملندو.
ناڻي واري وزارت جو اندازو آهي ته اها اپريل 2026ع کان جون 2027ع تائين مختلف منصوبن ۽ سرڪاري ادارن لاءِ 683 ارب رپين جون نيون ضمانتون جاري ڪندي. هن وقت حڪومت جي جاري ڪيل خودمختيار ضمانتن جو ڪل حجم 4.4 ٽريلين رپيا آهي، جيڪو ايندڙ سال جون تائين 5 ٽريلين رپين کان وڌڻ جو امڪان آهي.
خودمختيار ضمانتون اهڙيون اڻسڌيون ذميواريون هونديون آهن، جن ۾ جيڪڏهن اصل اداري طرفان قرض يا مالي ذميواري پوري نه ڪئي وڃي ته حڪومت اها ذميواري پاڻ کڻي ٿي. موجوده ضمانتن مان اڌ کان وڌيڪ، يعني 2.4 ٽريلين رپيا، بجلي جي شعبي لاءِ جاري ڪيا ويا آهن، جڏهن ته 895 ارب رپيا مختلف جنسن سان لاڳاپيل ڪارروائين جي حق ۾ جاري ڪيا ويا آهن.
تبصرے بند ہیں۔