واشنگٽن: اپريل جي شروعات ۾ ٿيل ڇهن هفتن واري جنگبندي دوران ايران اڳ ئي پنهنجي ڊرون پيداوار جو ڪجهه حصو ٻيهر شروع ڪري ڇڏيو آهي، جيڪو ان ڳالهه جي نشاني آهي ته آمريڪا ۽ اسرائيل جي حملن سبب متاثر ٿيل ڪجهه فوجي صلاحيتن کي هو تيزيءَ سان بحال ڪري رهيو آهي۔ اهو انٽيليجنس جائزي کان واقف ٻن ذريعن سي اين اين کي ٻڌايو آهي۔
سي اين اين سان ڳالهائيندڙ چئن ذريعن موجب آمريڪي انٽيليجنس ظاهر ڪري ٿي ته ايران جي فوجي بحالي ابتدائي اندازن کان گهڻو وڌيڪ تيزيءَ سان ٿي رهي آهي۔
فوجي صلاحيتن جي بحالي، جنهن ۾ تباهه ٿيل ميزائل سائيٽن، لانچرن ۽ اهم هٿيارن جي نظامن جي پيداوار واري صلاحيت کي ٻيهر قائم ڪرڻ شامل آهي، ان ڳالهه کي ظاهر ڪري ٿي ته جيڪڏهن صدر ڊونلڊ ٽرمپ ٻيهر بمباري شروع ڪري ٿو ته ايران اڃا به علائقائي اتحادي ملڪن لاءِ وڏو خطرو بڻيل رهندو۔
اهو پڻ انهن دعوائن تي سوال اٿاري ٿو ته آمريڪي ۽ اسرائيلي حملن ايران جي فوجي صلاحيتن کي ڊگهي مدي تائين ڪيتري حد تائين نقصان پهچايو آهي۔
هڪ آمريڪي عملدار، جيڪو انهن ذريعن مان هڪ آهي، سي اين اين کي ٻڌايو ته مختلف هٿيارن جي حصن جي پيداوار ٻيهر شروع ڪرڻ ۾ وقت مختلف ٿي سگهي ٿو، پر ڪجهه آمريڪي انٽيليجنس اندازن موجب ايران صرف ڇهن مهينن اندر پنهنجي ڊرون حملي واري صلاحيت مڪمل طور بحال ڪري سگهي ٿو۔ ان آمريڪي عملدار چيو: “ايراني بحالي بابت انٽيليجنس ڪميونٽي جا سڀئي اندازا پار ڪري ويا آهن.”
ڊرون حملا علائقائي اتحادي ملڪن لاءِ خاص ڳڻتي جو سبب بڻيل آهن۔ جيڪڏهن جنگ ٻيهر شروع ٿئي ٿي ته ايران پنهنجي ميزائل پيداوار واري صلاحيت، جيڪا گهڻو متاثر ٿي چڪي آهي، کي وڌيڪ ڊرون حملن سان گڏائي سگهي ٿو ته جيئن اسرائيل ۽ خليجي ملڪن تي حملا جاري رکي سگهجن، جيڪي ٻنهي هٿيارن جي حد اندر آهن۔
صدر ٽرمپ بار بار ڌمڪي ڏئي چڪو آهي ته جيڪڏهن ٻنهي ملڪن وچ ۾ جنگ ختم ڪرڻ لاءِ ڪو معاهدو نه ٿيو ته هو ايران خلاف ٻيهر فوجي ڪارروايون شروع ڪندو۔ هن اڱاري ڏينهن عوامي طور اهو به چيو ته هو بمباري ٻيهر شروع ڪرڻ کان صرف هڪ ڪلاڪ پري هو، جنهن جو مطلب آهي ته اهي فوجي صلاحيتون ٻيهر استعمال ٿي سگهن ٿيون۔
هڪ ذريعي سي اين اين کي ٻڌايو ته ايران جي توقع کان وڌيڪ تيزيءَ سان بحالي جو سبب ڪيترائي عنصر آهن، جن ۾ روس ۽ چين کان ملندڙ مدد پڻ شامل آهي، ۽ اهو به ته آمريڪا ۽ اسرائيل ايران کي اوترو نقصان نه پهچائي سگهيا جيترو اهي چاهين پيا.
مثال طور، آمريڪي انٽيليجنس جائزي کان واقف ٻن ذريعن موجب چين جنگ دوران ايران کي اهڙا حصا فراهم ڪندو رهيو آهي جيڪي ميزائل ٺاهڻ لاءِ استعمال ٿي سگهن ٿا، جيتوڻيڪ جاري آمريڪي ناڪابندي سبب اهو عمل شايد محدود ٿي ويو آهي۔
اسرائيلي وزيراعظم بنيامين نيتن ياهو گذريل هفتي سي بي ايس سان ڳالهائيندي چيو هو ته چين ايران کي “ميزائل ٺاهڻ جا جزا” فراهم ڪري رهيو آهي، پر هن وڌيڪ تفصيل ڏيڻ کان انڪار ڪيو۔
چيني پرڏيهي وزارت جي ترجمان گوو جياڪُن هڪ پريس ڪانفرنس دوران ان الزام کي رد ڪندي چيو هو ته اهو “حقيقتن تي ٻڌل ناهي.”
ٻئي طرف، تازي آمريڪي انٽيليجنس جائزي موجب ايران اڃا تائين بيلسٽڪ ميزائل، ڊرون حملن ۽ فضائي دفاع جي صلاحيت برقرار رکي ٿو، باوجود ان جي جو آمريڪي ۽ اسرائيلي حملن سبب کيس سخت نقصان پهتو آهي۔ ان جو مطلب اهو آهي ته فوجي پيداوار جي تيز بحالي بلڪل زيرو کان شروع نه ٿي رهي آهي۔
آمريڪي سينٽرل ڪمانڊ جي هڪ ترجمان تبصرو ڪرڻ کان انڪار ڪندي چيو ته ڪمانڊ انٽيليجنس سان لاڳاپيل معاملن تي ڳالهه نٿي ڪري سگهجي۔
30 مارچ تي تهران ۾ گاڏيون هڪ بينر هيٺان بيٺيون هيون، جنهن تي ايران ۾ ٺهيل بغير پائلٽ واري جهاز “شاهد-136” جي تصوير ۽ فارسي ۾ لکيل هو: “هر ميزائل هڪ پيغام آهي.”
پينٽاگون جي چيف ترجمان شان پارنيل سي اين اين کي جاري ڪيل بيان ۾ چيو: “آمريڪا جي فوج دنيا جي سڀ کان وڌيڪ طاقتور فوج آهي ۽ ان وٽ اهو سڀ ڪجهه موجود آهي، جنهن جي کيس صدر جي چونڊيل وقت ۽ هنڌ تي ڪارروائي ڪرڻ لاءِ ضرورت آهي.”
هن وڌيڪ چيو: “اسان مختلف جنگي ڪمانڊن ۾ ڪيترائي ڪامياب آپريشن سر انجام ڏنا آهن ۽ ساڳئي وقت يقيني بڻايو آهي ته آمريڪي فوج وٽ پنهنجي ماڻهن ۽ مفادن جي حفاظت لاءِ وڏو هٿياربند ذخيرو موجود رهي.”
سي اين اين اپريل ۾ رپورٽ ڏني هئي ته آمريڪي انٽيليجنس موجب ايران جا لڳ ڀڳ اڌ ميزائل لانچر آمريڪي حملن کان بچي ويا هئا۔
تازي رپورٽ موجب اهو انگ وڌي ٻه ڀاڱي ٽي ٿي ويو آهي، جزوي طور ان ڪري جو جاري جنگبندي ايران کي اهو وقت فراهم ڪيو ته هو اڳين حملن ۾ مٽي هيٺ دٻجي ويل لانچرن کي ٻيهر ڪڍي سگهي۔ اهو انٽيليجنس کان واقف ذريعن ٻڌايو آهي۔
آمريڪي انٽيليجنس جي هن جائزي ۾ شايد اهي لانچر به شامل آهن، جيڪي هن وقت استعمال لائق نه آهن، جهڙوڪ اهي جيڪي حملن سبب زمين هيٺ دٻجي ويا پر مڪمل تباهه نه ٿيا۔
ٻن ذريعن اڳ ۾ سي اين اين کي ٻڌايو هو ته انٽيليجنس موجب ايران وٽ اڃا هزارين ڊرون موجود آهن، جيڪي ملڪ جي لڳ ڀڳ 50 سيڪڙو ڊرون صلاحيت جي برابر آهن۔
انٽيليجنس مان اهو به ظاهر ٿيو ته ايران جا وڏي انگ ۾ ساحلي دفاعي ڪروز ميزائل محفوظ رهيا آهن، ڇاڪاڻ ته آمريڪا پنهنجي فضائي مهم دوران ساحلي فوجي اثاثن کي خاص نشانو نه بڻايو، جيتوڻيڪ جهازن تي حملا ڪيا ويا هئا۔ اهي ميزائل ايران لاءِ هڪ اهم صلاحيت آهن، جن ذريعي هو هرمز جي لنگهه ۾ جهاز راني کي خطري ۾ وجهي سگهي ٿو۔
مجموعي طور تي، تازيون آمريڪي انٽيليجنس رپورٽون واضح ڪن ٿيون ته جنگ ايران جي فوجي صلاحيتن کي متاثر ضرور ڪيو آهي، پر مڪمل طور تباهه ناهي ڪيو، ۽ ايرانين اهو ڏيکاريو آهي ته هو حملن کان پوءِ تيزيءَ سان بحالي ذريعي جنگ جي ڊگهي مدي وارن اثرن کي محدود ڪرڻ جي صلاحيت رکن ٿا۔
تبصرے بند ہیں۔